ကြိယာ

ဤဝါကျ၌ 'ပြေး' ဟူသော ကြိယာသည် 'သူ' ဟူသော ကတ္တား၏ ပြုခြင်းကို ပြသည်။

ဤဝါကျ၌ 'ကန်' ဟူသော ကြိယာသည် 'ညီညီ' ဟူသော ကတ္တား၏ ပြုခြင်းကို ပြသည်။

ဤဝါကျ၌ 'ခွဲ' ဟူသော ကြိယာသည် 'အဖေ' ဟူသော ကတ္တား၏ ပြုခြင်းကို ပြသည်။

ဤဝါကျ၌ 'ချက်' ဟူသော ကြိယာသည် 'အမေ' ဟူသော ကတ္တား၏ ပြုခြင်းကို ပြသည်။

ထို့ကြောင့် 'ပြေး၊ ကန်၊ ခွဲ၊ ချက်' ဟူသော ကြိယာတို့သည် ပြုခြင်းကို ပြသည်။

ဤဝါကျ၌ 'ကွဲ' ဟူသော ကြိယာသည် ' ဖန်ခွက် ' ဟူသော ကတ္တား၏ ဖြစ်မှုအခြေအနေ ကိုပြသည်။

ဤဝါကျ၌ 'ကျက်' ဟူသော ကြိယာသည် 'ထမင်း' ဟူသော ကတ္တား၏ ဖြစ်မှုအခြေအနေ ကိုပြသည်။

ဤဝါကျ၌ 'ပျော်' ဟူသော ကြိယာသည် 'သူ' ဟူသော ကတ္တား၏ ဖြစ်မှုအခြေအနေ ကိုပြသည်။

ဤဝါကျ၌ 'ဖြစ်' ဟူသော ကြိယာသည် 'မောင်ဘ' ဟူသော ကတ္တား၏ ဖြစ်မှုအခြေအနေ ကိုပြသည်။

'ရှိ' ဟူသော ကြိယာသည် ' ကြာ' ဟူသော ကတ္တား၏ ရှိခြင်းကို ပြသည်။

'တည်ရှိ' ဟူသော ကြိယာသည် 'ရန်ကုန်မြို့' ဟူသော ကတ္တား၏ ရှိခြင်းကို ပြသည်။

'ရှိ' ဟူသော ကြိယာသည် 'ငွေငါးကျပ်' ဟူသော ကတ္တား၏ ရှိခြင်းကို ပြသည်။

'ရှိ' ဟူသော ကြိယာသည် 'အဖေ' ဟူသော ကတ္တား၏ ရှိခြင်းကို ပြသည်။

'ရှိ' ဟူသော ကြိယာသည် 'ကစားကွင်း' ဟူသော ကတ္တား၏ ရှိခြင်းကို ပြသည်။

ထိုကြောင့် 'ရှိ၊ တည်ရှိ' ဟူသော ကြိယာသည်တို့သည် ရှိခြင်းကိုပြသည့် ရှိခြင်းကြိယာများ ဖြစ်ကြသည်။

'စား၊ ဆင်း၊ ရှိ၊ ဖြစ်' အစရှိသည်တို့သည် ခွဲစိတ်၍လည်းမရ၊ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းမဟုတ်သော ပင်ကိုကြိယာများ ဖြစ်ကြသည်။

'ကစား' ဟူသော ကြိယာသည်လည်း ခွဲစိတ်၍ မရသော၊ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်း ထားခြင်းလည်းမဟုတ်သော ပင်ကိုကြိယာ ဖြစ်သည်။ 'ကစား'၏ ဆိုလိုရင်း အနက် တစ်ခုမှာ 'ကျည်းသာ၊ ခုံညင်းဒိုး၊ ဘောလုံး' စသည်တို့ဖြင့် 'ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမြူးတူးပျော်ပါးသည်' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ကစားကို ခွဲစိတ်လိုက်လျှင် 'က' နှင့် 'စား' ဟူသော အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုကို ရမည်။ သို့ရာတွင် 'က' သည်လည်းကောင်း၊ 'စား' သည်လည်းကောင်း 'ကစား' ၏ ဆိုလိုရင်း အနက်ကို မပေးနိုင်ချေ။ ခွဲစိတ်ခြင်းဖြင့် မူလအဓိပ္ပာယ်မှာ ပျက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် 'ကစား 'သည် ခွဲစိတ်၍မရနိုင်သော ပင်ကိုကြိယာ ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် 'ကွာခြား၊ ခုတ်ထစ်၊ ရောင်းဝယ်၊ စွန့်ကြဲ' စသည်တို့ ကဲ့သို့ ပုဒ်အချင်းချင်းပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပေါင်းစပ်ပုဒ်လည်းမဟုတ် သောကြောင့် 'ကစား'သည် ပင်ကိုကြိယာ ဖြစ်သည်။

ထိုနည်းအတူ 'သနား၊ ကဲ့ရဲ့၊ ရိုသေ' တို့သည်လည်း ခွဲစိတ်၍လည်းမရ၊ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းမဟုတ်သော ပင်ကိုကြိယာများ ဖြစ်ကြသည်။

'ပျင်း၊ ချို၊ လှ၊ မတ်စောက်၊ သာယာ' တို့သည် ဂုဏ်အရည်အချင်းပြပုဒ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၄င်းတို့၏နောက်၌ ကြိယာဝိဘတ်များ ဖြစ်သော 'သည်၊ ၏' တို့ကို ဆက်လိုက်သောအခါ 'ပျင်းသည်/၏ ၊ ချိုသည်/၏ ၊ လှသည်/၏ ၊ မတ်စောက်သည်/၏ ၊ သာယာသည်/၏' စသော ဂုဏ်ရည်ပြကြိယာများ ဖြစ်လာကြသည်။